Francuski mistrz szachowy i kompozytor Francois Andre Danican Philidor (1726-1795) napisał w swojej książce pt. "Analiza gry szachowej", Londyn 1749, że "pionki są duszą szachów". Od tego czasy minęły już przeszło dwa stulecia, ale stwierdzenie to, mimo iż wiele poglądów o strategii i taktyce szachów uległo w międzyczasie rewizji, nie straciło na swej aktualności. Pionki odgrywają bardzo ważną rolę w partii i z tego musi zdawać sobie sprawę każdy szachista. Bowiem od pozycji pionków zależy, jakie plany strategiczno-taktyczne będą w partii realizowane.
    W tym miejscu omówię różne struktury pionkowe, które występują najczęściej w partii szachowej. Wykorzystam tutaj moje artykuły, które w latach 1999-2006 opublikowałem w miesięcznikach "Szachista" i "Magazyn SZACHISTA".

Izolowany pionek w centrum

    Zagadnienie izolowanego pionka w centrum (izolaka) jest od wielu lat przedmiotem sporów wśród badaczy teorii szachów. Jedni twierdzą, że jest to poważna słabość dająca stronie przeciwnej zdecydowaną przewagę pozycyjną. Drudzy są z kolei zdania, iż z gra z izolakiem daje duże szanse na szybkie rozwinięcie inicjatywy i przeprowadzenie z powodzeniem ataku na nieprzyjacielskiego króla. Uważam, że prawda leży pośrodku i w dalszym ciągu aktualna jest teza Nimzowitscha: "Problem izolowanego pionka w centrum należy do najważniejszych zagadnień gry pozycyjnej. Chodzi o to, że ta statyczna słabość zawiera w sobie wiele dynamicznej siły...". Spróbujmy ująć tę problematykę w kilku punktach.

    Dynamiczna siła izolaka (na polach d4 lub d5) wyraża się poprzez:

1. Otwarte i półotwarte linie c i e oraz opanowanie ważnych punktów w centrum (placówek) c5 i e5 (białe) lub c4 i e4 (czarne), co gwarantuje więcej przestrzeni oraz ułatwia szybki rozwój i manewrowanie sił.
2. Zajęcie pola e5 (lub e4) przez figury (przeważnie przez skoczka), co można wykorzystać w bezpośrednim ataku na królewskim skrzydle.
3. Możliwość awansu pozornie pasywnego izolaka w dogodnym momencie, co stwarza w centrum wygodne powikłania taktyczne.

    Słabość izolowanego pionka uwidacznia się natomiast w końcówce, gdyż może być broniony tylko przez figury. Wymóg stałej ochrony daje stronie przeciwnej wyraźną przewagę.

    Strategia gry obu stron jest jasna - gracz mający izolaka dąży do ataku na króla, natomiast przeciwnik stara się uprościć pozycję i sprowadzić grę do końcówki. W ten sposób powstaje skomplikowana gra z obustronnymi szansami.